Zmiany imion i nazwisk w Polsce na przestrzeni wieków

375ludzie_tlo.jpg

Zarówno imiona

Zarówno imiona, jak i nazwiska w Polsce to niezwykła mieszanka różnorodnych wpływów kulturowych często z odmiennych części świata, których efektem są tysiące imion i nazwisk stosowanych współcześnie.

Jak i nazwiska

Jakie znamy najstarsze imiona? Od kiedy Słowianie używają najpopularniejszego w Polsce imienia Anna? Dowiedz się więcej na ten temat z poniższego artykułu informacyjnego.

Zarówno imiona, jak i nazwiska w Polsce to niezwykła mieszanka różnorodnych wpływów kulturowych często z odmiennych części świata, których efektem są tysiące imion i nazwisk stosowanych współcześnie. Jakie znamy najstarsze imiona? Od kiedy Słowianie używają najpopularniejszego w Polsce imienia Anna?

Historia imion w Europie Środkowej

Jak mogły brzmieć imiona ludzi u zarania polskiej państwowości możemy się jedynie domyślać. Epoka przedpiśmienna języka polskiego zakończyła się dopiero w 1136 r. wraz z bullą gnieźnieńską, która równocześnie jest jednym z najważniejszych źródeł wiedzy o współczesnych imionach.

Od wydania bulli do udokumentowanego pojawienia się imienia Anna minie jeszcze 163 lata. Jak wynika z dokumentu w pierwszych wiekach państwa Piastów, imiona można było podzielić na dwie kategorie. Odnoszące się do nazw pospolitych, przede wszystkim tych związanych:

  • z przyrodą,
  • z miejscem zamieszkania,
  • z zawodem,
  • z cechami charakterystycznymi,

oraz imiona dwuczłonowe, które zwierały błogosławieństwo dla noszącego go dziecka. W ten sposób powstał Wojciech, czyli ten, którego cieszy walka lub radosny wojownik. Kolejnym etapem było zaakceptowanie Chrześcijaństwa. W ten sposób do użytku weszły imiona biblijne pochodzenia greckiego i hebrajskiego oraz imiona łacińskie, germańskie, a także celtyckie.

Proces ten uległ nasileniu w wyniku Soboru Trydenckiego, który nakazał stosowanie imion chrześcijańskich. Dlatego też najpopularniejszym imieniem w Polsce jest wywodzące się z hebrajskiego Anna. Po raz pierwszy odnotowane w 1299 r. było szeroko rozpowszechnione już w XIV. Z czasem zaczęło ewoluować i powstały takie formy imienia Anna jak Ania, Anka, Anula, Hanna, Hanka.

Historia nazwisk w Europie Środkowej

Również historia nazwisk w Polsce jest kwestią zawiłą. Nazwiska tak, jak rozumiemy je dziś pojawiły się dopiero w XV i XVI w. i dotyczyły jedynie najwyższych warstw społecznych. Wśród chłopstwa nazwiska zaczęły się pojawiać w kolejnych wiekach, a proces ten został zakończony dopiero w XVIII w. Wcześniej chłopi korzystali z przezwisk i przydomków. Z kolei część Żydów nie nosiła nazwiska nawet do początków XIX w., do czasu wymuszenia tego przez zaborców. Współczesne nazwiska można podzielić ze względu na pochodzenie od:

  • imion (Jankowska, Kubińska),
  • nazw pospolitych ( lawenda - Lewandowska),
  • nazw geograficznych (Lewandów - Lewandowska?)

Nazwisko Lewandowska nie zostało podane w dwóch kategoriach omyłkowo. W przypadku części nazwisk nie zwykle ciężko jest określić ich pochodzenie, gdyż wiarygodnych źródeł może być kilka. Niemniej jednak to jedno z 10 najpopularniejszych nazwisk w Polsce zostało po raz pierwszy odnotowane dopiero w 1673 r. „Albumie studentów Akademii Zamojskiej” i do dziś nie mamy pewność co do jego pochodzenia i znaczenia.

Źródła:

Polimaty, https://www.youtube.com/watch?v=yv4qGg9Sz6Y
- Skąd pochodzi Twoje imię? | Polimaty #26 - YouTube

Polimaty, https://www.youtube.com/watch?v=39I6N444qqk
- Skąd się wzięło Twoje nazwisko? Cz. 1 | Polimaty #68

Genealogiczne Rodzinne Archiwum Lewandowskich, http://www.mlewandowski.pl/etymologia.htm